prof. dr hab. Halina Kurek

prof. zw. UJ, kierownik Katedry

Lingwistyki Kulturowej

i Socjolingwistyki 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Magisterium (1976): Liczebniki w toponimii i antroponimii;

Doktorat (1981): Zróżnicowanie fonetyczne języka mówionego mieszkańców Krakowa   (wybrane zagadnienia);

Habilitacja (1991): Metodologia socjolingwistycznego badania fonetyki języka mówionego środowisk wiejskich (na przykładzie kilku wsi Beskidu Niskiego), (Kraków 1990);

Tytuł profesora (1996): Przemiany językowe wsi regionu krośnieńskiego (studium socjolingwistyczne), (Kraków 1995);

Stanowisko profesora zwyczajnego UJ (2004): Przemiany leksyki gwarowej na Podkarpaciu, (Kraków 2003);

Główne kierunki zainteresowań naukowych:

Przemiany polszczyzny mówionej miast i wsi ujmowane w aspekcie socjolingwistycznym, kulturowym i komunikacyjnym; onomastyka i kultura języka polskiego.

Działalność naukowa:

W swoim dorobku naukowym ma 156 publikacji, w tym: 4 monografie autorskie, 3 książki współautorskie, 9 książek pod redakcją naukową (tu serię: Podkarpackie spotkania. Literatura – Język – Kultura) oraz 104 artykuły. Była członkiem międzynarodowych i polskich zespołów naukowych opracowujących tematy dotyczące przemian językowych w krajach słowiańskich. Efektem tej pracy są jej autorskie rozdziały w monografiach naukowych o szerokim zasięgu (np.  Social transformations and linguistic changes in Poland, [w:] Sprachwandel in der Slavia. Die slavischen Sprachen in der Schwelle zum 21. Jahrhundert. Ein Internationales Handbuch, [Hrsg.] Lew N. Zybatow, Frankfurt am Main-Berlin-Bern-Bruxelles-New York-Oxford-Wien 2000, itp.).

Sporządziła też kilkadziesiąt recenzji grantów dla Komitetu Badań Naukowych oraz dla Grant Agency of the Academy of Sciences of the Czech Republic. Ponadto napisała kilkadziesiąt recenzji w przewodach doktorskich, a także w przewodach habilitacyjnych. Powoływano ją również na recenzenta w sprawach o uzyskanie tytułu naukowego profesora oraz w sprawach o mianowanie na stanowisko profesora nadzwyczajnego.

Wykładała (i wygłaszała referaty na kongresach): w Niemczech, w Austrii, w Rosji, we Włoszech, na Słowacji, w Macedonii i na Białorusi.  Zorganizowała kilka międzynarodowych konferencji naukowych - ostatnią w roku 2011 w Krakowie). Obecnie kieruje zespołem opracowującym Bibliografię dialektologii polskiej za lata 1986-1995.  Jest członkiem Rady Naukowej Instytutu języka Polskiego PAN oraz członkiem rad naukowych czasopism: "LingVaria" i "Socjolingwistyka".

Działalność dydaktyczna i kształcenie kadry:

Wypromowała 11 doktorów, 312 magistrów (na Wydziale Polonistyki UJ) oraz 47 licencjatów (w kolegiach nauczycielskich w Krośnie i Krakowie); jest promotorem lub opiekunem kolejnych 7 doktorantów, 11 magistrantów oraz kilku studentów z indywidualnym programem studiów. Jest opiekunem staży naukowych i naukowo-dydaktycznych finansowanych przez Unię Europejską. Jest członkiem Rady Naukowej Studium Doktoranckiego w zakresie językoznawstwa polskiego na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Ostrawie.

Na Uniwersytecie Jagiellońskim prowadzi m. in. seminarium dla doktorantów Katedry Lingwistyki Kulturowej i Socjolingwistyki  (Wydział Polonistyki) i wykłady z retoryki dla doktorantów Wydziału Prawa. Wykładała i wykłada też na studiach podyplomowych (Podyplomowe Studia dla Nauczycieli, Podyplomowe Studia dla Tłumaczy, Podyplomowe Studia Literacko-Artystyczne, Podyplomowe Studium  Retoryki). Wykłady z retoryki prowadziła także na podyplomowych  studiach w Papieskiej Akademii Teologicznej oraz w Wyższym Seminarium Duchownym w Krakowie. Na Uniwersytecie Jagiellońskim gościnnie wykładała też w Instytucie Dziennikarstwa, w Instytucie Filologii Angielskiej oraz w Instytucie Pedagogiki. Obecnie prowadzi wykłady dla sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Pełnione funkcje (wybrane):

Dziekan Wydziału Filologicznego UJ (1999 – 2005);  prodziekan Wydziału Filologicznego UJ ds. ogólnych (1993 – 1999); członek Senatu UJ (2005 – 2008 i 2012 – 2016 i 2016 - 2020);  p.o. kierownika Katedry Historii Języka i Dialektologii (1995-1996); kierownik Katedry Lingwistyki Kulturowej i Socjolingwistyki (od 2005); organizator i opiekun naukowy Kolegium Języka Polskiego im. Stanisława Pigonia w Krośnie (1992 – 2000); przez kilkanaście lat sekretarz, a następnie członek Komisji Rewizyjnej Fundacji dla Uniwersytetu Jagiellońskiego; przez kilkanaście lat członek Zarządu Fundacji Studentów i Absolwentów „Bratniak"; członek Zarządu Fundacji  Papyrus-Ebers-Akademie e.V. z siedzibą w Weimarze.

Członkostwa (aktualne):

Jest przewodniczącą Komisji Socjolingwistyki przy Międzynarodowym Komitecie Slawistów, członkiem Komitetu Językoznawstwa PAN, przewodniczącą Komisji Językoznawstwa PAN (Oddział w Krakowie), członkiem Komisji Językoznawstwa PAN (Oddział w Łodzi). członkiem International Society of Phonetic Sciences, Polskiego Towarzystwa Językoznawczego  oraz Towarzystwa Miłośników Języka Polskiego.

Nagrody, odznaczenia, wyróżnienia:

Otrzymała Nagrodę Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołową stopnia II  za wybitne osiągnięcia naukowe, Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego zespołową stopnia III za osiągnięcia naukowe, kilkadziesiąt nagród Rektora UJ za wybitne osiągnięcia naukowe, za wybitne osiągnięcia w pracy dydaktyczno-wychowawczej oraz za wybitne osiągnięcia w pracy dla Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także Nagrodę Wydziału Spraw Społecznych Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie za osiągnięcia w zakresie promocji regionu Małopolski oraz Nagrodę Wojewody Krośnieńskiego za pracę dla tego regionu. Została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.

Ważniejsze publikacje:

I.  Książki

  1. Metodologia socjolingwistycznego badania fonetyki języka mówionego środowisk wiejskich (na przykładzie kilku wsi Beskidu Niskiego), Kraków 1990.
  2. Przemiany językowe wsi regionu krośnieńskiego. Studium socjolingwistyczne, Kraków 1995.
  3. Bibliografia dialektologii polskiej (od roku 1976 do 1980), pod red. J. Strutyńskiego, Kraków 1986 (wsp.).
  4. Bibliografia dialektologii polskiej (od roku 1981 do 1985), pod red. J. Strutyńskiego, Kraków 1990 (wsp.).
  5. Wybór tekstów języka mówionego mieszkańców Krakowa, pod red. B. Dunaja, Kraków 1979 (wsp.).
  6. Przemiany leksyki gwarowej na Podkarpaciu, Kraków 2003.
  7. Polszczyzna mówiona inteligencji, Kraków 2008.

II. Książki  (redakcja naukowa)

  1. Podkarpackie spotkania. Literatura – Język – Kultura,  T. 1:  Ziemia krośnieńska w    kulturze
  2. Podkarpackie spotkania. Literatura – Język – Kultura, T. 2:  Inteligencja południowo-wschodnich ziem polskich, pod red. H. Kurek i F. Tereszkiewicza, Kraków 1998.
  3. Collectanea Linguistica in honorem Casimiri Polański, pod red. M. Brzeziny i H. Kurek, Kraków 1999.
  4. Podkarpackie spotkania. Literatura - Język – Kultura, T. 3:  Kultura wsi  podkarpackiej, pod red. H. Kurek i F. Tereszkiewicza, Kraków 2003.
  5. Studia linguistica Danutae Wesolowska oblata, pod red. H. Kurek i J. Labochy, Kraków 2004.
  6. Studia Dialektologiczne IV, pod red. H. Kurek, A. Tyrpy i J. Wronicz, Kraków 2010.
  7. Silva rerum philologicarum. Studia ofiarowane profesor Marii Strycharskiej-Brzezinie z okazji Jej jubileuszu, pod red. J. S. Gruchały i H. Kurek, Kraków 2010.       
  8. Języki słowiańskie w ujęciu socjolingwistycznym, pod red. H. Kurek, Kraków 2012.

III. Artykuły

  1. Zum Wechsel des sprachlichen Kodes oder soziolinguistische Aspekte der Wechselwirkung von Standardsprache und Dialekt, [w:] Gesprochene Sprache – Język mówiony, pod red. B. Dunaja, H. Jachnova, J. Kowalikowej, M. T. Michalewskiej, CH. Sappoka, Bochumer Slavistische Beitrӓge, Band 14, Margit Rottman Medienverlag 1989, s. 112 – 117.
  2. Tradycja badań dialektologicznych a przemiany językowe, [w:] Tradycje badań dialektologicznych w Polsce, pod red. H. Sędziak, Olsztyn 1997, s. 129-133.
  3. Social transformations and linguistic changes in Poland, [w:] Sprachwandel in     der Slavia. Die slavischen Sprachen in der Schwelle zum 21. Jahrhundert. Ein  Internationales Handbuch, [Hrsg.] Lew N. Zybatow, Frankfurt am Main – Berlin – Bern – Bruxelles – New York – Oxford – Wien 2000, s. 513 – 518.
  4. Język wsi, [w:] Najnowsze dzieje języków słowiańskichJęzyk polski, pod red. S. Gajdy, Opole 2001, s. 440 – 459 (wsp.).
  5. Kod mieszany i metody jego badania, [w:] Studia Dialektologiczne II, pod red. J. Okoniowej i B. Dunaja. Kraków 2002, s. 73 – 79.
  6. The Situation of Dialects during the Period of Social Transformation in Poland, [w:] Język w przestrzeni społecznej, pod red. S. Gajdy,  K. Rymuta i U. Żydek-Bednarczuk, Opole 2002, s. 131 – 136.
  7. Punkt widzenia w językowym obrazie świata społeczności wiejskiej, [w:] Punkt widzenia w języku i w kulturze, pod red. J. Bartmińskiego , S. Niebrzegowskiej-Bartmińskiej i R. Nycza, Lublin 2004, s. 209 - 221.
  8. Gwara - wartość podstawowa wiejskiego obszaru językowo-kulturowego,  „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN" XLIX, Łódź 2004, s. 247 – 255.
  9. Tożsamość a język "nowej" inteligencji polskiej, [w:] Narracja a tożsamość (I), pod red. W. Boleckiego i R. Nycza, Warszawa 2004, s. 144-149.
  10. Językowy obraz świata wiejskiego obszaru językowo-kulturowego, [w:] W kręgu wiernej mowy, pod red. M. Wojtak i M. Rzeszutko, Lublin 2004, s. 147 - 162.
  11.  Gwary dziś, [w:] Polonistyka w przebudowie. Literaturoznawstwo – wiedza o języku - wiedza o kulturze – edukacja. Zjazd Polonistów, Kraków, 22-25 września 2004, pod   red. M. Czermińskiej, S. Gajdy, K. Kosińskiego, A. Legeżyńskiej, A. Z. Makowieckiego i R. Nycza, T. I, Kraków 2005, s. 589 – 595.
  12. Zróżnicowanie polszczyzny wiejskiej a czynniki pozajęzykowe, [w:] Gwary dziś, 3: Wewnętrzne zróżnicowanie języka wsi, pod red. J. Sierociuka, Poznań 2006, s. 53-57. 
  13. Diachronia w socjolingwistyce (na przykładzie ewolucji polszczyzny mówionej inteligencji krakowskiej), „Rozprawy Komisji Językowej ŁTN" LI, Łódź 2006, s. 187 – 195.
  14. Conceptual Categories of the Rural Linguistic-Cultural Area, [w:] Cognition in Language, Kraków 2007,  s. 597 – 610.
  15. Przemiany polszczyzny mówionej inteligencji polskiej (na materiale fonetycznym), „Z polskich studiów slawistycznych", seria IX. Językoznawstwo, Warszawa 2007, s. 101-110.
  16. Grzeczność w polszczyźnie wiejskiego obszaru kulturowego (na przykładzie powitań), [w:] Człowiek wobec wyzwań współczesności. Upadek wartości czy  walka  o wartość, pod red. J. Mazura, A. Małyski i K. Sobstyl, Lublin 2007, s. 128  – 136.
  17. Polska wieś południowo-wschodniego pogranicza – trzy typy języka i kultury (na przykładzie regionu krośnieńskiego, [w:] W kręgu języka. Materiały konferencji „Słowotwórstwo – słownictwo – polszczyzna kresowa" poświęconej pamięci  profesor Zofii Kurzowej, Kraków 16-17 maja 2008, pod red. M. Skarżyńskiego i  M. Szpiczakowskiej, Kraków 2009, s. 123 – 133.
  18. Przemiany kulturowo-językowego wizerunku polskiej wsi w ostatnim półwieczu (na przykładzie gwar małopolskich), Studia Dialektologiczne IV, pod red. H. Kurek, A. Tyrpy i J. Wronicz, Kraków 2010, s. 71 – 79.
  19. Czynniki socjolingwistyczne a przemiany polszczyzny mówionej w ostatnim półwieczu, [w:] Języki słowiańskie w ujęciu socjolingwistycznym, pod red. H. Kurek, Kraków 2012, s. 85-92. 
  20. Mechanizmy ewolucji fleksji nominalnej współczesnej polszczyzny (na przykładzie imion i nazwisk),[w:] M. Kułakowska, A. Myszka (red.), Kultura mówienia dawniej i dziś, Rzeszów 2014, s. 32-39.
  21. Nominatywizacja we współczesnej polszczyźnie – upraszczanie czy likwidacja fleksji nominalnej,[w:] P. Żmigrodzki, S. Przęczek-Kisielak (red.), Bogactwo współczesnej polszczyzny, Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, Kraków 2014, s. 13-24. 
  22. Tożsamość kulturowa polskiej wsi w epoce globalizacji i przemian społeczno-ekonomicznych, [w:] M. Rak, K. Sikora (red.) Badania dialektologiczne. Stan,perspektywy, metodologia, Kraków 2014, Księgarnia Akademicka, s. 45-54.